Bir berberin itirafları

Salih Şentürk Ümraniye´de 35 yıllık berber.

27 Kasım 2008 Perşembe 13:41

Haber Kemal GÜNGÖR

Berber Salih Şentürk 35 yıldır Ümraniye’de berberlik yapmakta.Bu babacan insanla; mesleği ve güncel olaylarla ilgili söyleşide bulunduk.

Sizi tanıyabilirmiyiz

1951 yılında Mekadonya-Üsküp’te doğdum.Babam serbest meslek ile uğraşıyordu ve 7 kardeştik. 1966 da akrabalarımızın da teşviki ile anavatana geldik.Burada çok akrabalarımız vardı. O yüzden de buralara çok yabancılık çekmedik.

“Anavatan” diyorsunuz buraya; fakat anladığım kadarı ile Arnavut kökenlisiniz.

Evet Arnavut’um ve kendimi bir Osmanlı torunu olarak görmekteyim.Bizim oradakiler vatan olarak Türkiye’yi görürler.Gözleri, kulakları hep buradadır…

Mesleğe nasıl başladınız?

Üsküp’te ilkokul 5’e gidiyordum.İlerisini okumak gibi bir düşüncem yoktu.Komşumuzun oğlu berber kalfası idi.Onunda etkisiyle bu mesleğe girdim.1966 da Türkiye’ye geldik. Laleli,Aksaray ve değişik yerlerde çalıştıktan sonra askere gittim.Dönüşte Ümraniye’de mesleğime devam ettim ve buraya yerleştik.35 yıldır da Küçüksu Caddesi’nde berberlik yapmaktayım.

İlk zamanlar nasıldı mesleğiniz?

Çok itibarlı ve tatlı bir meslekti.İşlerimiz düzenliydi,rahattı.İstanbul’da eski yıllarda çok hoştu; rahat çalışıla bilen geçinilebilen bir yerdi.Memurlar hep İstanbul’da çalışmayı düşlerdi.Ama o yıllar da biz memurluğu sevmiyorduk.Fakat şimdi tam tersi oldu.Esnaflık bitti.Memurluk daha iyi şimdi.Neden? Çünkü memur 8 saat çalışıyor.Geliri belli, giderini de ona göre ayarlıyor.Tatilleri bol.Bize nazaran sosyal yaşantıları daha iyi.Ama biz günde 12,13,14 saat çalıştığımız oluyor.Sosyal yaşantı dersen hiç yok.Cumartesi günleri de çalışıyoruz.Kendimize ailemize zaman ayıramıyoruz.Pazar günü bile dükkana gidip birkaç kişiyi traş edeyim de rahat olayım, kiramı rahat ödeyeyim diye uğraşıyoruz.

Özellikle hangi yıllardan sonra sıkıntılar başladı?

80’li yıllardan sonra.Şu anda da had safaya geldi.Esnafların çoğu kirasını ödemekte zorluk çekiyor.Mal sahipleri ile sıkıntı yaşıyorlar.Dükkanlar kapanıyor.Bende son yıllarda dükkanımı kapatmamak için mücadele veriyorum.

Eviniz kira mı?

Hayır kira değil ama çoluk çocuk var ve giderler fazla.Bunlara yetişmekte günümüzde çok zor.O yüzden sıkıntı yaşıyorum.

Mesleğinizi yaparken en çok hangi problemlerden şikayetçiniz?

Herkes dükkan açıyor.Adam mesleği olmadığı halde berberlik yapıyor.3-4 kişi almış yanına 1,5-2 Liraya sakal traşı yapıyor.Ne oluyor? İşte burda zorluklar çıkıyor.Standart bir giderimiz var.Elektriğdi,suyuydu,vergisiydi,kirasıydı ve diğer masraflar…Şimdi müşteriden bu arkadaşların verdiği fiyatın üzerinde ücret istediğin zaman,müşteriye zor geliyor.Yada geliyor müşteri kaç para tıraş? Diyor,pazarlık yapıyor.

Eskiden böyle davranıyor muydu müşteri?

Hayır yoktu böyle bir şey.Eskiden gelirdi rahat ve neşeli bir şekilde; güle oynaya tıraşını olurdu.Bizimde moralimiz bozulmazdı.Şimdi saç-sakal 10 Lira. Ama rahat alamıyoruz ücreti.Hemen ilerinde ki bir arkadaş 5 liraya sç-sakal tıraşı yapınca, o zaman biz burada olumsuz etkilineyoruz.Onun bulunduğu yerde ekonomik olarak dayanma gücü olabilir ama benim bulunduğum yerde bu mümkün değil.İşte böyle gidiyor bizim işler…

Sizler esnaf odalarına kayıtlı değilmisiniz, fiyatları onlar ayarlamıyor mu?

Doğru dürüst denetleyen yok.Berberler Odası’ndan veye Büyükşehir den bazen geliyorlar.Oraya tabela asın fiyatları belirleyin diyorlar.Ama fiyatların miktarını ayarlamıyorlar ve uygulanışını takip etmiyorlar.Ben saç-sakal 10 lira yazsam başkası tarifeye 5 lira yazmış.Ama o arkadaşımızın büyük salonu var.Bilenide bilmeyeni de almış 4-5 kişiyi yanına, berber diye çalıştırıyor.Onların hakkını da tam vermiyor.Gününü kurtarmaya çalışıyor.Olanda bize oluyor.Halbuki adam gibi denetlensek.Tarifeler günün şartlarına göre belirlense ve herkes buna uysa daha adaletli olur.O yüzden de diyorum ki:Esnaf örgütlerinden gelseler ne olur gelmeseler ne olur?...Eskiden Berberler Cemiyeti vardı.Oradan alıyorduk tarifeyi ve asıyorduk.Bütün berberler buna uyuyordu.Şimdi herkes kafasına göre.

Kalifiye elaman sıkıntısı yaşıyormusunuz?.Gençler mesleğe ilgili mi?

Evet bir sıkıntı var.Eskiden babalar analar çocuklarını getirir,oğluma bu mesleği yeter ki öğret para istemiyoruz derlerdi.Çocuklarda mesleği öğrenmek için gayret ederlerdi.Biz yinede elimizden geldiği kadar ceplerine haşlık koyar bahşiş aldırırdık.Şimdi öyle bir şey yok.Vatandaş çocuğunu getiriyor; ilkönce, buna haftada kaç lira vereceksin diye pazarlık yapıyor. Bizimde durumlarımız belli.Yani mesleğe pek ilgi de yok sabırda yok.Bu yüzden sıkıntı yaşıyoruz.

İlk geldiğiniz de nasıldı buralar?

!977 de buraya geldiğimiz de; Küçüksu hareketli bir cade değildi.Buralardan arabalar geçemezdi, çamur diz boyuydu. Gecekondular yeni yeni yapılıyordu.

Hangi yıllardan sonra büyük değişiklikler oldu burada?

1985’ten sonra bir hareketlilik ve hızlı değişiklik başladı buralarda.Şimdi Ümraniye büyük ve güzel bir yer oldu ama çok kalabalıklaştı.Yollar arabalara yetmiyor.

İlişkiler nasıldı o zaman ?

Çok mükemmeldi.Şimdi ki ilşikiler çok kötü.Hiç beğenmiyorum yani.

Hangi yıllardan sonra insanlar arasında kopukluklar başladı?

90’lar dan sonra ufak ufak insanlar arasında ilişkiler zayıflamaya başladı.Çıkar ön plana geçti.Eskiden böyle bir şey yoktu.Artık akrabalar,kardeşler hatta komşular arasında çıkar çatışmları var.

O yıllar da gündeminizi daha çok neler işgal ederdi, daha çok neler konuşurdunuz?

Daha çok insanlar gittikleri eğlencelerden bahsederdi.O zamanlar yazlık sinemalar vardı.Tiyotroya gidilirdi.Güzel çay bahçeleri vardı.Bir araya toplanır eğlenirdik.Şimdi insanlara bakıyorum da; o ortam hiç yok.Sohbetler ederdik.O da kalmadı.Herkesin suratı bir değişik.Adamın suratına bakmaya çekiniyorsun.Kendi kendine konuşanlar var.Şimdi ki ilişkiler zoraki.Oturup kimse adam gibi sohbet etmiyor.İnsanların sorunları çok sanırım…

Dükkanınıza gelenler en çok hangi sıkıntılarından bahsediyorlar?

Kira davası daha çok.Yani ekonomik sıkıntılar.

Uzun yıllardır Ümraniye Lisesi’nin karşısında esnaflık yapıyorsunuz.Neler söylemek istersiniz?

Öğretmenlere saygım sonsuz.Müdür yardımcısı ilede samimi olarak tanışıyoruz.Çok değerli bir insan.Teneffüslerde girişlerde-çıkışlarda okulun etrafını fır fır dönüyor.Öğrencilerini kontrol ediyor ama; okulun çevresinde ki bazı gençler,delikanlılar kızlara takılmak için buralardan ayrılmıyorlar.Kızlar için kavga ediyorlar.Öğretmenler idareciler ne kadar takip edebilir? Onlar ne yapsın?

Pekala, öğrencilerin en çok eleştirdiğiniz davranışları neler?

Şimdi bir eleştiri yapayım diyeyim ama; çocukları da kötülemek istemiyorum.Bakıyorum bazı genç kızlar var; yanlış insanlarla görüşüp dolaşıyorlar.Ailelerin çocuklarını takip etmesi lazım.Yani pek beğenmiyorum bu kızların hareketlerini.Erkeklerde de var ama kızlarda daha fazla hata var.Çok serbestler.İlgilenenleri yok.Aileler çocuklarını başıboş bırakmış.

İbrahim Tatlıses ile fotoğrafınız var.

18 yıl önce aşağıda Karfır’ın bulunduğu yerde iplik fabrikası vardı.Onlarda BMC ‘nin reklamını çekmek için oraya gelip 2-3 hafta kalmışlardı.Bu esnada 3-4 kez tıraş olmak için benim dükkana geldi.Ondan sonrada görüşmedik.O günün hatırasına çekinmiştik.

Şarkılarını seviyormusunuz?

Sesi çok güzel.Tabi ki dinlettiriyor.

Geleceği nasıl görüyorsunuz?

Geleceği hiç iyi görmüyorum.Benim açımdan bundan sonra değişen bir şey yok.Fakat gençlere yazık günah yani.Gençlerin hiçbir sosyal faaliyeti yok.Yaşama biçimlerini hiç sevmiyorum.Belki de bunların sıkıntısından çocuklar böyle oluyor. 40 sene evvel bizim zamanımızın ortamı daha güzeldi daha iyiydi.Garibanlık vardı belki ama insanlar yaşmaktan zevk alırdı.Şimdi herşey var.Televizyondu,cepti,bilgisayardı aklınıza her ne geliyorsa.Ama ne kıymeti var.Çünkü huzur yok.